تا نیمه نخست سال ۱۴۰۴، قانون مهریه در ایران تغییرات اساسی نداشته و همچنان بر اساس مقررات مدنی و شرعی، حق قانونی زوجه محسوب میشود. با این حال، طرحهایی برای اصلاح قانون جدید مهریه در مجلس مطرح است که در صورت تصویب، میتواند نحوه مطالبه و پرداخت مهریه را تغییر دهد. یکی از مهمترین تغییرات پیشنهادی، کاهش سقف جنبه کیفری مهریه از ۱۱۰ سکه به ۱۴ سکه است. این به این معناست که اگر این طرح به قانون تبدیل شود، زوج تنها تا سقف ۱۴ سکه با مجازات حبس مواجه خواهد شد، اما زوجه همچنان حق دریافت مهریه بیشتر (حتی تا ۱۰۰ هزار سکه) را بر اساس توافق اولیه خواهد داشت و میتواند از طریق مدنی آن را مطالبه کند. در ادامه، به بررسی جزئیات قانون جدید مهریه ( 14 + 5 + 110 ) و پاسخ به سوالات پرتکرار کاربران درباره قانون جدید مهریه امروز،
سقف مهریه ۱۴۰۴ و دیگر جنبههای مرتبط میپردازیم.
1. محاسبه مهریه بر اساس نرخ بانک مرکزی: نکتهای کلیدی در قانون مهریه
بر اساس مصوبه سال ۱۴۰۲ که همچنان معتبر است، اگر مهریه به صورت سکه بهار آزادی یا مرتبط با طلا و ارز تعیین شده باشد، ارزش آن در زمان مطالبه بر اساس نرخ رسمی اعلامشده توسط بانک مرکزی محاسبه میشود، نه نرخ بازار آزاد. این قانون به کاهش اختلافات ناشی از نوسانات قیمت کمک کرده و در شرایط اقتصادی کنونی که قیمت طلا و ارز متغیر است، از حقوق زوجه حمایت میکند. این موضوع یکی از نکات کلیدی در قوانین خانواده در ایران است که باید به آن توجه شود و درک آن برای هر دو طرف عقد نکاح ضروری است.
۲. قانون اعسار و تقسیط مهریه: راهکاری برای سختی پرداخت
طبق ماده ۱۱۳۰ قانون مدنی، اگر پرداخت مهریه برای زوج باعث «عسر و حرج» (مشقت شدید مالی) شود، دادگاه میتواند پس از بررسی شرایط مالی او، پرداخت را تقسیط کند یا در موارد خاص، تعدیل نماید. این قانون اگرچه جدید نیست، اما در سالهای اخیر به دلیل مشکلات اقتصادی بیشتر مورد استفاده قرار گرفته است. به عنوان مثال، زوجی که توانایی پرداخت یکجای مهریه را ندارد، میتواند از دادگاه درخواست تقسیط کند. این موضوع بهویژه در مواردی که مهریههای کلان تعیین شدهاند، اهمیت زیادی دارد و بخشی از حقوق زنان در ایران را نیز تحت تأثیر قرار میدهد. آشنایی با قانون اعسار مهریه میتواند به زوجین در مدیریت تعهدات مالی کمک کند.
۳. چالشهای مهریههای کلان و تاثیر طرح جدید بر حبس مهریه
یکی از مسائل مهم در بحث قانون جدید مهریه، چالشهای مربوط به مهریههای بسیار بالاست. در حال حاضر، دادگاهها توانایی مالی زوج را در نظر میگیرند و معمولاً تا سقف ۱۱۰ سکه قابلیت مطالبه فوری و اعمال حبس دارد. برای مبالغ بیشتر، زوجه باید تمکن مالی زوج را اثبات کند. اما در طرح جدید، پیشنهاد شده که جنبه کیفری مهریه به ۱۴ سکه محدود شود. این تغییر میتواند تعداد زندانیان مهریه را کاهش دهد، اما همچنان حقوق زوجه برای دریافت مهریه بیشتر از طریق راههای قانونی مدنی حفظ خواهد شد. این موضوع به طور مستقیم به پرسش آیا در قانون جدید مهریه زندان دارد پاسخ میدهد.
۴. شایعات و واقعیتها درباره قانون جدید مهریه ۱۴۰۴
تا خرداد ۱۴۰۴، شایعاتی درباره تعیین سقف مهریه ۱۴۰۴ یا حذف کامل حبس برای مهریه مطرح شده، اما هیچکدام به قانون تبدیل نشدهاند. هر تغییری در این حوزه نیازمند تصویب مجلس و تأیید شورای نگهبان است. به عنوان مثال، برخی منابع از کاهش سقف مهریه به ۱۴ سکه صحبت کردهاند، اما این موضوع هنوز رسمی نیست و طرحی در دست بررسی است. آگاهی از این شایعات و واقعیتها به جامعه کمک میکند تا تصمیمات بهتری در مورد حقوق قانونی خود بگیرند و از اطلاعات نادرست پرهیز کنند.